چاپ کتاب و ویراستاری

Instagram

ویرایش متن قبل از چاپ کتاب

یکی از موارد مهمی که هر مولف پیش از چاپ کتاب باید به آن توجه نماید ویرایش متن و نوشتار کتاب است.

به واقع امروزه، یکی از ضروری‌­ترین مسائل در نوشته‌­های فارسی و چاپ کتاب ویرایش یا ویراستاری است؛ زیرا مطالبی که به این زبان نوشته می‌شود، گاهی نارسایی‌­ها و خطاهایی دارد که باید ویراستار آن را اصلاح کند. افزون بر این، هیچ اثری خالی از اشکال نیست؛ زیرا هر نویسنده­‌ای به هنگام تالیف و چاپ کتاب دچار خطاهای انسانی می­‌شود. همچنین، وقتی نویسنده چیزی به جهت چاپ کتاب می‌­نویسد، چون پیشاپیش تصویر ذهنی کاملی از آن دارد، عبارات را بدون مشکل درک می­‌کند؛ ولی خواننده‌­ای که بعد از چاپ کتاب آن را می‌­خواند، چون این پیش زمینه را ندارد، ممکن است در دریافت آن به خطا رود

اما ویرایش به معناست؟

کلمه ویرایش که از مصدر ویراستن اتخاذ شده است به معنی آراستن و نظم و ترتیب بخشیدن به یک متن و اصلاح نواقص و معایب آن است. کلمه ویراستن در زبان پهلوی (فارسی میانه) به معنی تراشیدن (مو و جز آن)، کم کردن و اصلاح کردن است. امروزه، این واژه معادل editing  انگلیسی به کار می­‌رود و اغلب به جای مصدر اصلی ویراستن، از اسم مصدر ویرایش استفاده می‌­شود.

اما  نیکوبخت در مبانی درست­‌نویسی، واژۀ ویرایش را اسم مصدری از ریشۀ ویراستن می‌­داند که ترکیبی از (بن مضارع ویرای + ـِ ش) است (نیکوبخت، 1389: 13).

سید ابوالقاسم حسینی در کتاب بر بال قلم ویرایش یا ویراستن «واژه­‌ای» است بر جای مانده از فارسی میانه که خود ترکیبی است از دو بخش: پیشوند وی + بن راست. پیشوند وی برای آفرینش این معانی به کار می‌­رود: جدا از هم بودن، کاری را دوباره انجام دادن. بن راست هم؛ یعنی نظم بخشیدن به چیزی یا کاری و آن را راست ساختن. با عنایت به معنی دوم پیشوند «وی» ویراستن؛ یعنی «چیزی را دوباره نظم بخشیدن» یا «بازآرایی» (حسینی، 1379: 32).(برای اطلاع بیشتر از واژه ویراستن به اینجا رجوع شود)

ویرایش در اصطلاح به معنی سامان دادن و اصلاح کردن متن از غلط­‌ها و کاستی‌­های نظمی، معنایی، محتوایی و … است به هنگام چاپ کتاب یا تولید نوشتار.

نیکوبخت ویرایش را مجموعه فعالیت‌­های علمی و هنری می­‌داند که در نتیجۀ آن، متن کتاب یا مقاله یا گزارش و به طور کلی هر پیام و خبری برای مخاطب ساده، روان، قابل درک و پذیرفتنی‌­تر می‌­شود (نیکوبخت، 1389 :13).

به عبارتی، ویرایش به تصحیح خطاها و حذف و تلخیص مطالب زاید و رفع نواقص و همچنین تسهیل در فهم و محتوای آن می­‌پردازد.

ویرایش یا ویراستاری عبارت است از «پیراستن نوشته به نگام چاپ کتاب از نارسایی­‌ها و خطاهای علمی یا زبانی و تنظیم مباحث آن بر حسب مبانی منطقی و اصلاح خطاهای واژگانی و دستوری بر اساس معیارهای زبان در تشخیص درست از نادرست، به طوری که نوشته پس از ویرایش هیچ­گونه خطای علمی یا زبانی و هیچ­گونه بی‌­نظمی و آشفتگی و نارسایی نداشته باشد و هیچ نکته­‌ای که خلاف معیارهای پذیرفته شدۀ آن زبان است در آن مشاهده نشود» (ارژنگ، 1390: 14و13).

کار ویرایش به هنگام چاپ کتاب توسط متخصص این حوزه به نام ویراستار انجام می‌شود که برخوردار از دانش فنی در رسم‌الخط، آشنا به علائم سجاوندی و نشانه‌های نگارشی و مسلط به شیوه‌نامه‌های اجرایی ویرایش می‌باشد.

به واقع ویراستار کسی است که با اطلاع از مسائل ویرایش فنی و زبانی اثری را بازبینی می‌نماید و در جهت اصلاح و یک دست‌سازی متن می‌کوشد و آن را برای جاپ کتاب آماده می‌سازد.

در واقع ویراستار قبل از چاپ کتاب موظف است با کاهش یا حذف مطالب زاید و افزودن مطالبی به منظور رفع ابهام یا کاستی‌­ها، فهم و درک متن را برای خواننده آسان کند

ویرایش هر اثری، به هنگام چاپ کتاب به سلامت زبانی پیام متن کمک می­کند، موجب انتقال صحیح و روشن پیام مورد نظر نویسنده می‌­شود، به انسجام و وحدت متن م‌ی­افزاید، درستی، رسایی و زیبایی متن را تأمین می‌­کند، به متن نظم و آراستگی ظاهری می­‌دهد و در نهایت به متن ارزش­‌های تازه­‌ای می‌­بخشد.

ویرایش دارای انواعی است که عبارت است از:

ویرایش زبانی(برای اطلاع بیشتر اینجارا مطالعه کنید)

ویرایش محتوایی(برای اطلاع بیشتر اینجارا مطالعه کنید)

ویرایش فنی (برای اطلاع بیشتر اینجا را مطالعه کنید)

 

دپارتمان کتابان با بیش از یک دهه تجربه در زمینه چاپ کتاب و برخورداری از متخصصین حوزه نشر و ویراستارهای حرفه‌ای، به هنگام چاپ کتاب آماده ارائه کلیه خدمات ویراستاری به مولفین و نویسندگان می باشد