چاپ کتاب و مولفه های چاپ کتاب خوب

Instagram

مولفه های چاپ کتاب

همواره برای مولفان و نویسندگان یک کتاب، تالیف یک اثر ممتاز و چاپ کتاب خوب هدفی است که در بدو شروع نگارش یک اثر و پیش از چاپ کتاب به آن می‌اندیشند و خواستار آن هستند. برای چاپ کتاب خوب فارغ از محتوای آن مولفه‌هایی تعریف شده است که رعایت آنها برای رسیدن به یک چاپ کتاب خوب و شایسته برای نویسندگان ضروری و لازم است. شناخت و رعایت این مولفه‌های چاپ کتاب می‌تواند به نویسندگان کمک کند تا اثری درخور را پدید آورند و برای مخاطب این فرصت را فراهم نمایند تا برای تمیز دادند و تشخیص یک جاپ کتاب خوب و ممتاز با چاپ کتاب ضعیف ملاک قضاوت داشته باشند. به واقع این اصول  فصل تمایز چاپ کتاب خوب و چاپ کتاب بد محسوب می شود. در این مقاله در صدد هستیم تا مولفه های چاپ کتاب خوب و ممتاز را تشریح نماییم.

  1. انتخاب عنوان مناسب برای چاپ کتاب

اولین ملاک و مولفه برای تشخیص چاپ کتاب خوب عنوان آن کتاب است. عنوان یک اثر اولین جیزی است که مخاطب با آن رو به روست و می‌توان آن را به عنوان معرف کل کتاب و آینه‌ای برای تبیین و تفهیم یک کتاب برای محاطب در نظر گرفت. به واقع عنوان یک کتاب و انتخاب عنوانی مناسب برای چاپ کتاب نقطه اتصال محاطب با آن اثر و مولفه مهم برای جذب خواننده به سوی چاپ کتاب جدید است. عنوان چاپ کتاب باید موجز و کوتاه و در عین حال گویا باشد و به عنوان پیشانی نوشت کتاب خواننده را به سوی خود فرابخواند.

انتخاب عنوانی کلیشه‌ای و یا عنوانی دیرفهم از سوی نویسنده برای چاپ کتاب باعث شود که بعد از چاپ کتاب آن اثر با اقبال چندانی رو به رو نشود و چاپ کتاب مهجور مانده و یا تمایلی از سوی خواننده برای مطالعه آن به وجود نیاورد. در حوزه علم کتابشناسی عنوان چاپ کتاب یکی از فیلدهای اصلی است و به عنوان نشانی کتاب‌شناسی محسوب می شود. از این رو برای چاپ کتاب انتخاب یک عنوان زیبا و غیرتکراری که در ذهن مخاطب بماند می‌تواند به عنوان برگ برنده‌ای در کتاب‌شناسی محسوب شود.

در عنوان چاپ کتاب لازم نیست که همه اطلاعات یک کتاب قید شود بلکه یک عنوان چاپ کتاب تنها باید جذب کننده و ماندگار در ذهن مخاطب محسوب شود. چنانچه نویسنده قصد دارد موضوع یا جزییاتی از محتوای کتاب را از طریق عنوان چاپ کتاب خود برای راهنمایی بهتر مخاطب به خواننده بازگو نماید می‌تواند علاوه بر عنوان اصلی یک عنوان فرعی برای چاپ کتاب خود در نظر بگیرد و بعد از عنوان اصلی چاپ کتاب خود این اطلاعات را در عنوان فرعی درج نماید. این عنوان فرعی در واقع عنوانی است که در زیر عنوان اصلی چاپ کتاب قرار می‌گیرد و حاوی توضیحی اضافی و تکمیل کننده در مورد کتاب است.در چاپ کتاب عنوان فرعی معمولاً با فونتی کوچکتر و ریزتر در زیر عنوان اصلی قید می‌شود.

  1. مخاطب‌شناسی چاپ کتاب

این مولفه به عنوان دومین مولفه مهم چاپ کتاب خوب شناخته می‌شود. مخاطب‌شناسی در فرایند چاپ کتاب وظیفه مولف و ناشر هر دوست. مخاطب‌شناسی چاپ کتاب بدین معناست که مولف پیش از تالیف یک کتاب و قبل از چاپ کتاب دقیقا بداند که خوانندگان این اثر چه قشری از جامعه را تشکیل می‌دهند و نیاز و خواسته و همچنین ملاک آنها برای انتخاب یک کتاب برای مطالعه چیست.

شناخت این مساله از سوی مولف باعث می‌شود تا به هنگام تالیف اثر خود و چاپ کتاب به یک سری دستورالعمل‌های مدون یا غیر مدون اما لازم برای چاپ کتاب توجه کند و با رعایت آنها میزان توجه و گرایش مخاطب به مطالعه کتاب را بالا ببرد. مثلا مولف بعد از مخاطب‌شناسی و شناخت جامعه هدف چاپ کتاب خود پیش از تالیف و چاپ کتاب می‌تواند بفهمد با توجه به جامعه هدف کتاب پیش‌رو و نیاز آن بهتر است از چه زبانی برای ارتباط بهتر با مخاطب بهره ببرد؟ آیا انتخاب و ارائه نمودار و تصویر در چاپ کتاب خود می‌تواند به جذب مخاطب کمک کند یا خیر؟ مخاطبان او در چه رده سنی‌ای قرار دارند و توان مالی آنها برای خرید یک اثر بعد از چاپ کتاب تا چه حد است؟ و آیا انتخاب قیمت مورد نظر مولف برای چاپ کتاب خود از سوی مخاطبان منطقی و مقبول است یا خیر؟ و….

پاسخ به این سوالات و روشن شدن مباحثی از این دست پیش از چاپ کتاب همه درگرو مخاطب‌شناسی یک اثر است. قطب دیگر مخاطب‌شناسی جاپ کتاب همانگونه که عنوان شد ناشر است. یک ناشر نیز باید قبل از چاپ کتاب به شناخت مخاطب پرداخته و با مخاطب‌شناسی میزان ریسک چاپ کتاب را محک برند و با انتخاب صجیج برپایه یک مخاطب‌شناسی درست برای جاپ کتاب ضریب موفقیت خود را در چاپ کتاب جدید بالا ببرد. مواردی که یک ناشر از طریق مخاطب‌شناسی صحیح می تواند به آن دست یابد آن است که آیا این محتوای چاپ کتاب با توجه به شرایط موجود جامعه در بین خوانندگان با اقبال رو به رو می‌شود و بعد از چاپ کتاب تمایلی برای خرید آن در بازار چاپ کتاب از سوی مخاطبان وجود دارد؟ بهترین راه و محل عرضه و ارائه یک اثر بعد از چاپ کتاب با توجه به نیاز مخاطب کجاست؟ انتخاب قیمت کتاب با توجه به بازار نشر منطقی و معقول است یا خیر؟ آیا چاپ کتاب پیشنهادی دایره مخاطبان نشر را در برمی گیرد؟ سایز مناسب و نوع کاغذ و نوع جلد انتخابی برای چاپ کتاب با توجه به توان مخاطب برای خرید کتاب، حمل آن و خواندن آن چه چیزی می‌تواند باشد و ….

روشن شدن این موارد و دستیابی به پاسخ درست سوالاتی از این دست می‌تواند نقشه راه یک ناشر یا مولف پیش از تالیف و چاپ کتاب باشد و از طریق آن بتواند موفقیت چاپ کتاب و فروش آن را در آینده پیش‌بینی نماید. به واقع مخاطب‌شناسی درست از سوی مولف و ناشر پیش از چاپ کتاب می‌تواند استقبال از چاپ کتاب و فروش یک اثر را تضمین نماید.

  1. انتخاب زبان مناسب کتاب برای چاپ کتاب

پل ارتباطی میان یک کتاب و مخاطب چیزی جز واژگان و حروف نیست و نحوه گزینش این واژگان و انتخاب شیوه بیان مباحث یک کتاب به عنوان زبان یک کتاب نقش موثری در خلق یک ارتباط درست و صحیح یا ارتباط نادرست و غلط بین مخاطب و کتاب دارد. در چاپ کتاب خوب انتخاب یک زبان مناسب از سوی مولف می‌تواند برگ برنده‌ای در بازار نشر و چاپ کتاب باشد.

این مساله به خصوص در چاپ کتاب رمان و ترجمه نمود برجسته و پر رنگ‌تری دارد. زبان مناسب زبانی است که گویا و قابل فهم باشد و مطالب و محتوای یک اثر را به راحتی به مخاطب انتقال دهد. انتخاب یک زبان علمی برای کتاب کودک به همان میزان خطای فاحش است که انتخاب زبانی ساده و عامیانه برای چاپ کتاب علمی و تخصصی. انتخاب زبان مناسب برای چاپ کتاب از سوی مولف بستگی به محتوای کتاب و مخاطبان یک اثر دارد. رعایت اصول نگارشی، پرهیز از زیاده‌گویی، مخاطب‌شناسی اثر، پایبندی به قواعد سجاوندی و نشانه‌گذاری‌های زبانی و … از جمله مواردی است که می‌تواند در انتخاب زبان مناسب برای چاپ کتاب موثر باشد. زبان مناسب چاپ کتاب زبانی است قابل فهم به دور از مغلق‌گویی و ابهامات و پیچیدگی‌های بی‌مورد. پیراسته از تعقیدات و حشوهای زاید و متکی بر واژگانی متناسب با محتوای اثر.

چنانجه کتاب برای قشر تحصیل کرده جامعه و در حوزه تحصصی تالیف شده باشد به کارگیری اصطلاحات علمی امری ضروری است و برعکس اگر کتاب برای کودکان تالیف شده است باید در چاپ آن توجه داشت که حرکت و گرایش زبان به سوی ساده‌گرایی و ساده‌گویی امری لازم و ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. توجه به این موارد می‌تواند موفقیت چاپ کتاب را به همراه داشته باشد. (برای اطلاع بیشتر در مورد دستور خط شیوه فرهنگستان زبان به اینجا مراجعه کنید)

  1. ذکر منابع در چاپ کتاب

یکی از نکات برجسته و چشمگیر در شکل‌گیری یک اثر خوب و چاپ کتاب موفق توجه به ذکر منابع و ماخذ یک اثر و نقل منبع نقل قول‌ها و استنادهای مولف در کتاب به صورت پی‌نوشت یا پانوشت است. در کتاب‌های علمی – پژوهشی و همچنین کتاب‌های تخصصی و علمی این مولفه به طور چشمگیری نسبت به دیگر مولفه‌های ذکر شده نمود دارد و می‌تواند در خلق یک اثر موفق و چاپ کتاب خوب تاثیر داشته باشد. نویسنده در چاپ کتاب خود باید به این نکته توجه داشته باشد که برای ذکر هر مطلبی باید سندی قابل وثوق ارائه نماید و برای هر موضوع قابل بحثی ادله محکم همراه با منابع مستند ارائه کند. ذکر منابع در چاپ کتاب از مواردی است که می‌تواند به وجه‌ی علمی چاپ کتاب بیفزاید و آن را قابل اعتماد نماید.

  1. ویرایش متن قبل از چاپ کتاب

ویرایش به معنی آراستن و پیراستن و در اصطلاح عبارت  از اصلاح و آماده‌سازی متن برای چاپ کتاب است.

یک مولف قبل از چاپ کتاب باید به این مساله توجه نماید که وجود غلط املای، اشتباه نگارشی و ضعف در آناتومی ساختار چاپ کتاب می‌تواند امتیازی منفی برای چاپ کتاب محسوب شود و خواننده را از ادامه خواندن کتاب منصرف نماید. از این رو لازم است که قبل از چاپ کتاب مولف به ویرایش اثر پرداخته و متن را از طریق ویراستار بازبینی و اصلاح نماید. (برای اطلاع از انواع ویرایش به  اینجا مراجعه کنید)

چاپ کتاب – تبدیل پایان نامه به کتاب